Is Liam Neeson nou een racist of niet?

Ik schreef vandaag een Twitter-draadje over Liam Neeson, die onder vuur kwam te liggen nadat hij in een interview vertelde dat hij een zwarte man had willen vermoorden, nadat een dierbare van hem verkracht was. Wilde hij wraak nemen op de dader? Nee, hij wilde een willekeurige “black bastard” vermoorden. Het draadje heb ik hier omgezet naar een vorm die beter leesbaar is. Plus wat typfouten minder.

Ik ga iets over Liam Neeson zeggen.
Als je de indruk krijgt dat ik hem verdedig, lees even verder. Ik verzeker je dat dat niet zo is. Als je de indruk krijgt dat ik racisme ga whitesplainen, lees even verder. Mijn doel is om als witte man andere witte mensen te bereiken.

Liam Neeson had de storm van kritiek waarschijnlijk niet verwacht. Wel wat ophef, tuurlijk. Maar niet zó veel ophef.

Hij zegt dat hij niet racistisch is. Ik denk dat hij het meent. Ik geloof hem.

Maar…

MAAR… (en dit is een grote, belangrijke maar)
Allereerst maakt dat weinig uit, als je wel een staat bent om een week lang met racistische moordplannen rond te lopen.

Maar vooral: ik vermoed dat hij bedoelt dat hij geen bewuste, ideologische ideeën heeft over de minderwaardigheid van mensen van kleur. Ik vermoed dat Liam Neeson vindt dat hij geen actieve, bewust beleden vooroordelen heeft, waarbij hij bijvoorbeeld een collega acteur van kleur ziet en denkt “Die hoort hier niet.”
Dat kom je steeds weer tegen. Witte mensen die alleen actieve vooroordelen als racisme zien. Ik zie het ook regelmatig nog op Twitter, in discussies met witte mensen. Ook activisten op links. “Hoe durf je witte mensen racistisch te noemen? IK ben toch niet zo?”
Maar racisme is oneindig veel venijniger, en het feit dat Neeson dat niet ziet, toont hoe diep het zit.

Je gaat het pas zien als je het doorhebt

Als de Apartheid ingevoerd zou worden, is Neeson vast tegen. Op de vraag of alle mensen gelijk zijn, zegt Neeson “Tuurlijk!”

Dat vul ik in natuurlijk, maar ik denk dat hij zo zou reageren. Echter, opgegroeid in een systeem waar witheid altijd bovenaan staat, zijn voor Liam Neeson mensen van kleur al zodanig gedehumaniseerd, dat hij onvoldoende in staat is om zwarte mannen als individuen te zien. Opgegroeid in een mediacultuur waarin zowel de nieuwsmedia als Hollywood meewerken aan stereotyperingen van zowel de seksualiteit als de agressiviteit van zwarte mannen, heeft Neeson die stereotyperingen voor een deel geïnternaliseerd. En hij ziet het niet.

Liam Neeson lijkt te verwachten dat door te zeggen “maar ik ben geen racist” de storm weer snel gaat liggen. Dat is een stuitend voorbeeld van privilege (en blindheid voor dat privilege) dat alleen kan bestaan in een racistische samenleving. En laten we wel wezen: ik geef Liam Neeson hier flink het voordeel van de twijfel, for argument’s sake. Een constructief gebruik, hoop ik, van mijn eigen privilege. Waarschijnlijk is hij een stuk racistischer dan jij en ik. Maar hij ziet het niet. En dat is gevaarlijk.

Eerlijkheid

Willen wij, witte mensen, echt tegen racisme zijn, moeten we erkennen dat het veel verder gaat dan het hebben van actief beleden vooroordelen (aka: racisten zijn niet alleen Klan-leden en old school Nazi’s), maar dat racisme in de vezels van de samenleving zit. EN:…. Witte mensen moeten erkennen dat zij het product van die samenleving zijn. Dat wij gevormd zijn door een systeem dat gebouwd is op vooroordelen en die in stand houdt. Dat wij niet neutraal zijn. Niet neutraal kunnen kijken naar het lot van niet-witte mensen.

Witte mensen moeten erkennen dat wij, allemaal, actief ons racisme moeten afleren. Dat wij het institutioneel racisme moeten afbreken. En wie niet actief helpt afbreken, houdt het systeem in stand. En ja, dan ben je racistisch bezig, per definitie.

Dus Liam Neeson is een racist. Hij is blij dat hij NIET een zwarte man heeft vermoord. Hij schaamt zich voor de neiging die hij had. Maar hij neemt verder geen enkele verantwoordelijkheid.

Ik vermoed dat hij zelfs waardering verwachtte voor zijn eerlijkheid.

Lynchpartij

Zoals diverse Amerikaanse PoC al hebben gezegd: Als dit een zwarte acteur was geweest, was de situatie heel anders.

 

Bottomline is: Liam Neeson (vriendelijke man, ziet zichzelf niet als racist) kan door een schokkende gebeurtenis (verkrachting van een dierbare) opeens in iedere zwarte man een potentieel doelwit zien, voor zijn verlangen naar wraak.

Zo ontstaan lynchpartijen.

Dit is ook waar fake news (Propaganda! Noem het gewoon propaganda!) zich op richt. Ook al worden veel verhalen weerlegd: het beeld van de moslim / de vluchteling / de POC als constante dreiging blijft hangen, én het ondermijnt ons vermogen om feit en fictie te scheiden.

Reflectie

We zijn allemaal vatbaar voor die verhalen, want ze refereren aan stereotyperingen waar we helaas al lang vertrouwd mee zijn. We moeten allemaal actief de cognitieve inspanning leveren om daar doorheen te prikken. Om van die persoon van kleur weer een individu te maken.

Als er achter in de bus wat jongeren rotzooi zitten te trappen, valt mij hun etniciteit op wanneer het Marokkaanse jongens zijn. Het resoneert met een geïnternaliseerd stereotype en het voorval blijft langer in mijn geheugen.
Als ze wit zijn, zijn het gewoon jongens.

Ik heb op dat moment ook geen verdere racistische gedachten. Maar de racistische stereotyperingen die ik overal in de samenleving tegenkom, maakt dat het voorval een groter psychologisch effect op mij heeft. Het maakt net een beetje meer indruk.

Zelfreflectie. Erkennen dat je gevormd bent door een systeem dat je weliswaar niet hebt gebouwd, maar dat je door inactie wel in stand houdt. Dat je door je privilege die reflectie ook gerust uit kan stellen, zonder dat het consequenties heeft. Wij hebben het racistisch systeem niet gebouwd. Maar als we alleen de grote, overduidelijke racistische splijtzwammen aanvallen, en onvoldoende onderzoeken welke sporen van racisme wij allemaal in ons meedragen, verdwijnt racisme niet.

We need to do better.

Liam Neeson ziet het niet. Ik sinds een paar jaar wel.

En jij?

De afbeelding “liam neeson” is van Sam Javanrouh (Creative Commons BY-NC-ND 2.0)
Advertenties

Een gedachte over “Is Liam Neeson nou een racist of niet?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s